آقاى گوستاو لوبون و كلمان هوار و راولينسون اين مطلب را قبول دارند ، گوآنكه به غلط آن را تحت عنوان « تمدن عرب » ياد مىكنند و حال آنكه تمدن اسلامى همچنانكه تمدن ايرانى يا هندى نيست تمدن عرب هم نيست . اسلام نشان داد كه تصور سابق الذكر دربارهء ايرانيان غلط است . اسلام استعداد و نبوغ ايرانيان را هم به خودشان نشان داد و هم به جهانيان ، و به تعبير ديگر ايرانى به وسيلهء اسلام خود را كشف كرد و سپس آن را به جهانيان شناسانيد . چرا در دوران قبل از اسلام افرادى لااقل مانند ليث بن سعد و نافع و عطا و طاووس و يحيى و مكحول و صدها نفر ديگر ، پيشواى معنوى مردم مصر و عراق و شام و يمن و حجاز و مراكش و الجزاير و تونس و هند و پاكستان و اندونزى و حتى اسپانيا و قسمتى از اروپا نشدند ؟ چرا در آن دوره‌ها شخصيتهايى مانند محمد بن زكرياى رازى و فارابى و بوعلى ظهور نكردند ؟ . اسلام از نظر قدرتهاى سياسى و مذهبى حاكم بر ايران يك تهاجم بود ، اما از نظر توده و ملت ايران يك انقلاب بود به تمام معنى كلمه و با همهء خصايصش . اسلام جهان بينى ايرانى را دگرگون ساخت ، خرافات ثنوى را با همهء بدبينىهاى ناشى از آن از دماغ ايرانى بيرون ريخت ، ثنويتى كه « از خصوصيات تفكر ايرانى » شناخته مىشد ، ثنويتى كه چند هزار سال سابقه داشت ، ثنويتى كه زردشت با آن مبارزه كرد و شكست خورد و آيين خود او بدان آلوده گشت ، آرى اسلام چنين ثنويتى را از دماغ ايرانى خارج ساخت و مغز ايرانى را از آن شستشو داد . يك انقلاب چه مىكند ؟ جز اين است كه « ديد » را نسبت به جهان عوض مىكند ، هدف و برنامه و ايدئولوژى مىدهد ، افكار و معتقدات را دگرگون مىسازد ، تشكيلات اجتماعى را زير و رو مىكند ، « خافضة رافعة » است ، بالاى بناحق بالا را پايين مىكشد و پايين به ظلم پايين را بالا مىبرد ، خلق و خوى و منش را به شكل ديگر كه زنده و مؤثر است در مىآورد ، روح طغيان و عصيان در برابر زورگويان به وجود مىآورد ، جوش و خروش و شور و ايمان خلق مىكند ، خون تازه در رگها به جريان مىاندازد ؛ آيا خصايص انقلاب جز اين است ؟ ! و آيا همهء اينها در اثر اسلام در ايران پديد نيامد ؟ . مىگويند شمشير ؛ آرى شمشير ، اما شمشير اسلام چه كرد ؟ شمشير اسلام قدرتهاى به اصطلاح اهريمنى را در هم شكست ، سايهء شوم موبدها را كوتاه كرد ،